page contents

Wstęp do skutecznej motywacji

Motywacja była, jest i będzie istotnym elementem wpływającym na efektywność działań każdego człowieka, a tym bardziej na efektywnie działającego przedsiębiorcę. W literaturze jest sporo definicji motywacji, od bardzo skomplikowanych, opartych na wyliczeniach matematycznych, do prostych i zrozumiałych, mających łatwe zastosowanie w praktyce biznesowej. W dzisiejszych rozważaniach zapraszam Cię do zapoznania się z następującą:Motywacja to coś, co pobudza do działania i nadaje mu kierunek, skoro już raz zostało ono wzbudzone. Istnieją dwa główne aspekty zachowania motywacyjnego: aspekt pobudzania (źródło energii) i aspekt kierunku działania. (E. R. Hilgard, Wprowadzenie do psychologii, PWN, Warszawa 1972)

Wzór na skuteczną motywację

Moje rozumienie tej definicji związane jest ze skutecznie zbudowanym celem i wiarą w sukces całego przedsięwzięcia. Takie podejście zaproponował mój znajomy Maciej Wieczorek – psycholog i przedsiębiorca. Jego wzór na motywację to M = ? x ˇ. Co się za tym kryje? „M” to motywacja. „?” (znak zapytania) to cel – odpowiedź na pytanie: co chcę osiągnąć? Oraz „ˇ” (ptaszek) – czyli wiara w to, że osiągnę sukces. Wzór ten należy rozumieć zerojedynkowo. Mam cel i wierzę w jego osiągnięcie te dwa zdaniem razem wzięte oznaczają motywację. Brak celu lub wiary w sukces to zerowa motywacja do działania.

Podstawą jest skutecznie wyznaczony cel.

Wiele osób myli marzenie z celem lub wyznacza takie, których realizacja związana jest z dużą ilością zmiennych niezależnych od nich. Chcę być bogaty. To typowy przykład rozmydlonego marzenia. „Chcę zarabiać więcej” – mówi pracownik do przełożonego. Ten daje mu podwyżkę na poziomie 1 grosza i po sprawie. „Nie chcę jeździć autobusem” to odpowiedź na pytanie, jak chcesz się poruszać po swoim mieście. „Chcę, aby mój szef był dla mnie miły” – to cel pracownika korporacji. To przykłady źle określonych celów, niekonkretnych, pesymistycznych i nieosobistych. Co w zamian? Jak powinien być sformułowany skutecznie działający i motywujący cel, taki, w którego realizację wierzy się od samego początku?
Zapraszam Cię do skupienia się na skutecznym formułowaniu celów. Dlaczego? Źle sformułowany cel przyniesie więcej strat niż pożytku. Będzie źródłem frustracji, złości, zamiast powodem do dumy, zalążkiem szczęścia i radości. Nie zależnie, czy będzie on dotyczył życia osobistego czy też zawodowego, należy do jego formułowania zabrać się odpowiednio. Jak to zrobić?

Takimi cechami powinien się charakteryzować poprawnie sformułowany cel:

  1. Wartościowy – czyli przynoszący określone korzyści, materialne i emocjonalne.
  2. Ambitny – stanowiący wyzwanie. Taki, który będzie wspierał twoje poczucie wartości, z którego będziesz dumny. Nie taki, który dzięki „mrugnięciu okiem” osiągniesz.
  3. Pozytywny – wyrażaj myśli w formie, czego chcesz i jednocześnie unikaj, czego nie chcesz: „Do pracy chcę jeździć własnym samochodem marki X”, zamiast: „Nie chcę jeździć do pracy autobusem”. Dzięki temu będziesz miał możliwość wyobrażenia go sobie i rozpoczęcia jego realizacji. Od tego, czego nie chcesz możesz się jedynie odsuwać. Pamiętaj, że otrzymujesz to, na czym się koncentrujesz, od ciebie zależy, co to będzie. Koncentracja na niechęci do komunikacji miejskiej i intensywne myślenie o niej, podświadomie staje się twoim celem.
  4. Realny – możliwy do wykonania w oparciu o dobór określonych zasobów: wiedzy, umiejętności, ludzi, środków itp. Uwzględniający realne możliwości, warunki i siły. Także praktyczny.
  5. Terminowy – określony w czasie, dokładnie (31-08-2014, zamiast w przyszłym roku).
  6. Teraźniejszy – czyli formułowany w czasie teraźniejszym. Celem jest wytworzenie emocji pozytywnych, związanych z tym, że został on już zrealizowany. To spowoduje podniesienie efektywności działania.
  7. Opisany – określiłeś działania, które potrzebne są do jego realizacji. Zaplanowałeś swoje działania i mniejsze cele, które musisz osiągnąć po drodze.
  8. Mierzalny – skąd będziesz wiedział, że zbliżasz się do celu, osiągasz swój rezultat? Co będziesz czuł/widział/słyszał, jak osiągniesz cel? Co innego ludzie w tobie zauważą?
  9. Osobisty – czyli zależny od ciebie i będący pod twoją kontrolą, wpływający na ciebie i twój świat. Myślisz: „Marzę, aby mój największy klient był milszy”. Nie zmienisz jego charakteru, choć ty możesz zmienić swój stosunek do niego i są szanse, że również zmieni się jego stosunek względem ciebie. Jakie będą konsekwencje tego, że osiągniesz cel dla ciebie i innych (co zyskacie, a co stracicie, jakie będą tego koszty). „Chcę mieć dom na obrzeżach Gdańska, choć na co dzień mieszkam w Katowicach, tu pracuję, tu moje dzieci chodzą do szkoły, tu moja żona prowadzi swoją firmę.” Cel ode mnie zależy, ale konsekwencje jego realizacji mogą spowodować rozpad więzi rodzinnych. Bo po co mi dom, w którym będę mieszkał sam, z dala od rodziny i przyjaciół?
Dobrze sformułowany cel osobisty, połączony z działaniem w biznesie, istotnie wpływa na poprawę jakości twojego życia. Panuj nad swoim życiem. Bądź aktywny. Kolekcjonuj pozytywne doświadczenia. Dzięki temu rozbudujesz swój potencjał, odnajdziesz ukryte w sobie zasoby sukcesu. Podstawą pomyślnych planów jest twoja chęć do działania, wynikająca z dobrze sformułowanych celów oraz umiejętności ich realizacji.

Nasze pragnienia, inaczej cele, są mocno związane z wyznawanymi przez nas wartościami.

Czym są te wartości? Wartości to przedmioty i przekonania wpływające na emocje i działania jednostki. Pojęcie wartości wywodzi się z języka niemieckiego od słów Wurde i Wert, oznaczające wartościowy, godny lub honor, godność, powagę. Wartością może być element materialny lub niematerialny, który odgrywa ważną rolę w czyimś życiu. Dążenie do danej wartości jest związane z zaspokojeniem potrzeb danej jednostki. Przykładami wartości może być rodzina, praca, posiadanie, możliwość realizowania pasji, religia, dobro, prawda, piękno, wolność, autorytet, państwo, zdrowie itd. Zespół wartości tworzy system według stopnia ważności. Wartości mają różną wagę w różnych sytuacjach, a ich znaczenie uzewnętrznia się najczęściej podczas konfliktów. Mamy wtedy do czynienia z koniecznością wyboru i rezygnacji z danych wartości. Nasze wartości wspierają nas przy realizacji danego celu lub nam to utrudniają. W sytuacji, gdy mamy do czynienia z ograniczeniem lub utrudnieniem wynikającym z wewnętrznego oporu, przy jakimś działaniu, prawdopodobnie jest on w sprzeczności z jakąś wyznawaną przez nas wartością. W poznaniu i uświadomieniu hierarchii potrzeb może pomóc coach. Ponieważ w procesie wsparcia coachingowego zrozumienie tego obszaru odgrywa bardzo ważną rolę.

Hierarchia potrzeb Maslowa

Wartości mają bezpośredni związek z potrzebami. Najbardziej znana teoria potrzeb została stworzona przez Abrahama Maslowa. Zaobserwował on, że niektórzy ludzie działają i osiągają wyznaczone cele, mimo znacznych przeciwieństw. Potrafią odnaleźć w sobie pokłady energii do działania. Obserwując te mechanizmy, stworzył teorię wyjaśniającą siłę ludzkiej motywacji. Maslow zauważył, że najpierw muszą zostać zaspokojone potrzeby na najniższym poziomie, aby móc przejść na następny. Nie ma drogi na skróty, trzeba przejść od potrzeb fizjologicznych do samorealizacji, zaspokajając wszystkie po kolei. W momencie, gdy potrzeba na niższej pozycji jest niezaspokojona, to pojawiający się dyskomfort uniemożliwia dalszy rozwój. Oczywiście chwilowe wahania, nie powodują cofania się. Jeżeli pojawi się głód w trakcie pracy, nie rzucimy wszystkiego i nie pognamy do najbliższej restauracji. U podstawy znajdują się potrzeby fizjologiczne i bezpieczeństwo. Dalej potrzeba miłości (przynależności) związana jest bezpośrednio z twoją interakcją ze społeczeństwem. Nie zaspokoisz jej automatycznie, w początkowym okresie życia miłość otrzymujesz od rodziców. Wraz z rozwojem nauczyłeś się budowania więzi z innymi. Na tym poziomie ważne jest, aby funkcjonować w społeczeństwie. Bez tego pojawia się uczucie odrzucenia i osamotnienia. Co z dużą dozą prawdopodobieństwa uniemożliwi ci wspięcie się na kolejny poziom. Potrzeby szacunku i uznania pojawiają się, gdy jesteś członkiem grupy. W tym momencie nie wystarczy już samo członkostwo. Ważną rolę odgrywa oddziaływanie na tę grupę i odpowiedni w niej status. To poziom, na którym znajduje się większość szanowanych przez społeczeństwo ludzi. Na samym szczycie znajdują się potrzeby samorealizacji. One decydują o tym, co jest dla ciebie w życiu najważniejsze.

Im lepiej zdasz sobie sprawę z tego, co daje ci energię do działania, tym lepiej będziesz umiał je wykorzystać do osiągania swoich celów.

Teoria Herzberga

Ponieważ 1/3 doby przeciętny człowiek spędza w pracy warto poznać dwuczynnikową teorię Herzberga, mówiącą o elementach wpływających na stosunek pracownika do pracy. W jej skład wchodzą dwie grupy czynników. Wywołują one z jednej strony zadowolenie, a z drugiej niezadowolenie z pracy.

Do czynników wywołujących niezadowolenie zalicza się:

  1. relacje z innymi pracownikami i przełożonym
  2. styl zarządzania przełożonego
  3. polityka firmy
  4. wynagrodzenie
  5. warunki pracy.

Czynniki powodujące zadowolenie to:

  1. rozwój osobisty
  2. osiągnięcia
  3. uznanie
  4. awans
  5. odpowiedzialność
  6. charakter pracy.
Pierwsza grupa czynników w dłuższym okresie hamuje motywację. To czynniki zewnętrzne, narzucone przez organizację, na które ma ona bezpośredni wpływ. Druga grupa wpływa na satysfakcję, jest motywatorem, jednak tylko w warunkach, gdy wpływ pierwszej grupy jest zneutralizowany. Czynniki motywujące są związane z charakterem pracy i są bardziej osobiste, subiektywne. Pamiętaj, że każdy z nas jest inny. Jeżeli nie czujesz zadowolenia z aktualnie wykonywanej pracy, to żaden czynnik nie zmieni twojego nastawienia.
Prezentacja tych dwóch elementów: teorii potrzeb Maslowa i dwuczynnikowej teorii Herzberga, ma na celu zwrócenie twojej uwagi na znaczenie potrzeb i czynników w procesie motywowania siebie i innych. Wiedza na ten temat poprawi twoją efektywność w kontakcie z innym człowiekiem, partnerem biznesowym, współpracownikiem, ale również z członkiem rodziny.

Znalazłeś w tekście elementy inspirujące i nowatorskie, a może nie zgadzasz się z autorem? Powiedz nam o tym, napisz z czym się nie zgadzasz, uargumentuj to, wzbogać tekst o swoje uwagi. Nic tak nie buduje atmosfery portalu jak inteligentni czytelnicy potrafiący zanalizować i wyartykułować swoje spostrzeżenia.

Autor: Maciej Kozubik – Dyplomowany Coach, Trener Biznesu, Ekonomista. Absolwent dwóch uczelni wyższych (Akademii Ekonomicznej w Katowicach i Wyższej Szkoły Bankowej w Poznaniu). Pracował w korporacjach, w tym międzynarodowych. Praktyk biznesu. Nieprzerwanie podąża przed siebie, wyznacza sobie ambitne cele i szuka nowych inspiracji. To, co go wyróżnia, to silna wiara w ludzi i ich potencjał, dlatego namawia ich do inwestowania w siebie i rozwijania swoich pasji. Jest przekonany, że każdy jest stworzony, by odnosić sukcesy. Dzisiaj zajmuje się coachingiem i szkoleniami.

Komentarze (1)

  • Maciej
    19 grudzień 2013 o 10:22 |
    Motywacjo to podstawa w dążeniu do samorealizacji. Bez niej ciężko jest osiągnąć sukces.