page contents

Wartości. Podstawa efektywnego procesu coachingowego.

„Wartości to przedmioty i przekonania, determinujące względnie podobne przeżycia psychiczne i działania jednostek. W rozumieniu kulturowym wartości to powszechnie pożądane w społeczeństwie przedmioty o symbolicznym charakterze oraz powszechnie akceptowane sądy egzystencjonalno-normatywne (orientacje wartościujące). Pojęcie wartości wywodzi się z języka niemieckiego od słów Wert i Wuerde, które oznaczają godność, honor, powagę lub godny i wartościowy” (http://pl.wikipedia.org/wiki/Warto%C5%9Bci)

Wartości były, są i będą istotnym elementem decydującym o powodzeniu lub porażce. Dlaczego tak się dzieje? Jak zbadać wartości? Jak je wykorzystać w procesie coachingowym? Na te i inne pytania mam zamian odpowiedzieć w tym artykule.

Wartości. Podstawa efektywnego procesu coachingowego.

Jakiś czas temu zauważyłem, że poziom skuteczności działania zależy od przekonania co do słuszności samego działania i oczekiwanego wyniku. Moim zdaniem wartości stanowią fundament działania i podejmowanych decyzji. Istotnie wpływają na to co robisz i co robią twoi klienci coachingowi (coachee). Czym więcej wiesz, na temat wartości, tym łatwiej jest wyznaczyć kierunek działania. To jest powód dlaczego w swojej pracy coachingowej od dłuższego czasu zaczynam od określenia wartości jakimi kieruje się klient. Pomaga mu to w procesie samopoznania i zwiększa prawdopodobieństwo sukcesu.

Tomy Stoltzfus w swojej książce Sztuka zadawania pytań w coachingu. Jak opanować najważniejszą umiejętność coacha? (Stoltzfuz T., Sztuka zadawania pytań w coachingu. Jak opanować najważniejszą umiejętność coacha? Wyd. Aetos Media, Wrocław 2012) podkreśla, że wartości są podstawą postępowania i proponuje skorzystanie z dwóch serii pytań. Pierwsza dotyczy odkrywania systemu wartości. Druga sprawdzeniu oceny coachee (klienta), czy ma miejsce zgodność z definicja wartości. Prezentuje to tabela nr 1.

Tabela nr 1

Pytania odkrywające system wartości

  1. Jakie są twoje najważniejsze wartości?

  2. Wymień rzeczy, których utrata sprawiłaby, że twoje życie stałoby się nie do zniesienia. Uzasadnij.

  3. Na jakich fundamentach opierasz swoje najważniejsze decyzje?

  4. Co jest dla ciebie najważniejszą inwestycją (czas, pieniądze, … uzasadnij)

  5. Z czego jesteś najbardziej dumny? Uzasadnij.

  6. Co cię ekscytuje w życiu? Uzasadnij.

Ocena zgodności

  1. Na czym w tej dziedzinie ci najbardziej zależy?

  2. Dla jakiej sprawy jesteś gotów się poświęcić?

  3. Co jest wyjątkowe w twoich wartościach?

  4. … to dosyć ogólne stwierdzenie. Proszę nadaj temu indywidualny charakter.

  5. Jak praktycznie wcielasz w życie te wartości?

  6. Podsumuj to jednym zdaniem

  7. Które elementy podsumowania uważasz, że należy jeszcze rozwinąć?

Tabela nr 1. Opracowanie własne na podstawie: Stoltzfuz T., Sztuka zadawania pytań w coachingu. Jak opanować najważniejszą umiejętność coacha? Wyd. Aetos Media, Wrocław 2012, str. 57

Celem tego ćwiczenia jest określenie i zrozumienie wartości jakimi kieruj się klient. Zaproponowane pytania można dowolnie modyfikować i należy je dostosowywać do klienta i etapu samego procesu. Warto pamiętać, że próby pomocy w odkryciu wartości podczas sesji zerowej3 może nie być dobrym pomysłem. Dlaczego? Ponieważ z dużą doza prawdopodobieństwa sądzę, że brakuje jeszcze odpowiedniego poziomu zaufania.

Jeżeli klient oczekuje bardziej schematycznego procesu można zastosować rozwinięcie ćwiczenia koło życia / koło pracy.

Koło życia – nazwa narzędzia coachingowego (testu) w postaci graficznego przedstawienia ważnych obszarów aktywności badanej osoby. Określone w ten sposób preferencje (poziom własnej satysfakcji) pozwala coachowi lub samej osobie zorientować się w osiągniętych postępach (zmianach). Test ten może być powtarzany wielokrotnie w z góry zaplanowanym czasie. (za http://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%82o_%C5%BCycia_(coaching) – emisja z dnia 18-11-2014)

Koło życia / koło pracy

Źródło: Vickers A., Bavister S., Coaching, Helion 2007, str. 322

 

 

Klient określa w kilku, zwykle 8, obszarach słowa i całe zwroty, które kojarzą mu się z daną kategorią. Zwykle klient koncentruje się na kategorii, na której mu najbardziej zależy. Odradzam, na początkowym etapie, zachęcać klienta do wartościowania, przyporządkowania i oceny swoich pomysłów. Lepiej inspirować pytaniami otwartymi. Na końcu doprecyzuj korzystając z pytań znajdujących się w tabeli nr 1.

Innym sposobem odkrycia systemu wartości klienta jest wręczenie mu skróconej listy uczuć i emocji (tabela nr 3). Możesz poszukać innej lub stworzyć własną. Następnie klient zaznacza sformułowania, które są mu bliskie. Z pośród wszystkich wybranych niech wybierze 8 które są mu najbliższe. Kolejnym krokiem jest zdefiniowanie wartości dla tych emocji (np. Które słowa najlepiej oddają twoje ideały? Które słowa najdokładniej wyrażają to na czym ci najbardziej zależy?).

Tabela nr 2

Życie osobiste

Życie zawodowe

Praca i kariera

Pieniądze i finanse

Zdrowie i sprawność fizyczna

Rodzina i przyjaciele

Środowisko fizyczne

Rozwój osobisty i zawodowy

Rozrywka i czas wolny

Partner / małżonek

Przywództwo

Rozwiązywanie problemów

Planowanie i opracowanie budżetu

Praca zespołowa

Delegowanie zadań

Komunikacja

Zarządzanie zmianą

Zarządzanie sobą w czasie

Tabela nr 2. Opracowanie własne na podstawie: Vickers A., Bavister S., Coaching, Helion 2007, str. 319-321

Kolejnym krokiem może być połączenie tego ćwiczenia z elementami z tabeli nr 2. Możesz powiedzieć klientowi następujące słowa: z poniższej listy w tabeli nr 3. dopasuj je do 8 obszarów swojego życia zawodowego lub / i osobistego.

Tabela nr 3. Skrócona lista uczuć i emocji.

Tabela nr 3. Skrócona lista uczuć i emocji. Opracowanie własne

 

Równie użytecznym narzędziem do pracy z wartościami jest Arkusz hierarchii wartości znajdujący się w Coaching. Zbiór narzędzi wspierania rozwoju, autorstwa Łukasza Marciniaka oraz Sylwii Rogala – Marciniak (Marciniak Ł., Rogala – Marciniak S., Coaching. Zbiór narzędzi wspierania rozwoju. Wyd. Wolters Kluwer Polska, 2012). Zgodnie z sugestią autorów ćwiczenie służy identyfikacji wartości klienta, ich uporządkowaniu oraz umożliwia określenie celów rozwojowych zgodnych z deklarowanymi wartościami.

Klient ma przeczytać całą listę znajdująca się w tabeli nr 4. W kolejnym kroku wybiera z niej te które są mu bliskie. Jeśli jakiś brakuje dopisz własne i / lub zachęć klienta do zrobienia tego samego, jeśli jest taka potrzeba.

Tabela nr 4.  Hierarchia wartości

Tabela nr 4. Opracowanie własne na podstawie: Marciniak Ł., Rogala – Marciniak S., Coaching. Zbiór narzędzi wspierania rozwoju. Wyd. Wolters Kluwer Polska, 2012, str 215 -216

Aby poprawić efektywność ćwiczenia wpisz wybrane wartości do poszczególnych części koła i oznacz poziomy satysfakcji dotyczący poszczególnych wartości – rysunek nr 1. Dzięki temu tworzysz koło pracy koło (pracy, osobiste). Ćwiczenie koło życia (pracy) zwykle tworzy się w dwóch etapach. Po pierwsze sprawdzamy jaki jest dzisiaj subiektywny poziom zadowolenia z poszczególnych obszarów. W drugim jaki jest oczekiwany. Za każdym razem sprawdzając co dany poziom oznacza. Jednocześnie zachęcam do cyklicznego wykonywania tego ćwiczenia. Jeśli zostanie ono wykonane kilka razy będzie można zaobserwować jakąś tendencję i na tej podstawie wzmocnić lub też osłabić działania.

Praca z wartościami ma istotny wpływ na motywację. Poznając wartości klienta, ich oddziaływanie na jego życie można skutecznie kierować procesem coachingowym. Docierają do podstawowych wartości klienta łatwiej jest zrozumieć jego decyzje, działania i zaangażowanie. Omówione w tym artykule narzędzia mają pomóc ci w zorganizowaniu swojej pracy w obszarze wartości, a twojemu klientowi w osiągnięciu sukcesu.

Literatura:

1. Stoltzfuz T., Sztuka zadawania pytań w coachingu. Jak opanować najważniejszą umiejętność coacha? Wyd. Aetos Media, Wrocław 2012
2. Marciniak Ł., Rogala – Marciniak S., Coaching. Zbiór narzędzi wspierania rozwoju. Wyd. Wolters Kluwer Polska, 2012
3. Vickers A., Bavister S., Coaching, Helion 2007

Teskt zostal pierwotnie opublikowany w Biuletynie Coacha (Wydawnictwo Perspektywa).

Uważasz, że coaching należy wprowadzić w Twojej firmie? Skontaktuj się ze mną, a znajdziemy sposób jak to zrobić. Więcej na ten temat znajdziesz TU!

Znalazłeś w tekście: “Wartości. Podstawa efektywnego procesu coachingowego.” elementy inspirujące i nowatorskie, a może nie zgadzasz się z autorem? Powiedz nam o tym, napisz z czym się nie zgadzasz, uargumentuj to, wzbogać tekst o swoje uwagi. Nic tak nie buduje atmosfery portalu jak inteligentni czytelnicy potrafiący zanalizować i wyartykułować swoje spostrzeżenia.

Autor: Maciej Kozubik – Dyplomowany Coach, Trener Biznesu, Ekonomista. Absolwent dwóch uczelni wyższych (Akademii Ekonomicznej w Katowicach i Wyższej Szkoły Bankowej w Poznaniu). Pracował w korporacjach, w tym międzynarodowych. Praktyk biznesu. Nieprzerwanie podąża przed siebie, wyznacza sobie ambitne cele i szuka nowych inspiracji. To, co go wyróżnia, to silna wiara w ludzi i ich potencjał, dlatego namawia ich do inwestowania w siebie i rozwijania swoich pasji. Jest przekonany, że każdy jest stworzony, by odnosić sukcesy. Dzisiaj zajmuje się coachingiem i szkoleniami.

Komentarze (2)

  • Aleksandra
    10 luty 2015 o 14:19 |
    Maćku,
    fascynujący materiał! Pisałam prace licencjacką właśnei o wartosciach i wartościowaniu i niesamowitym jest jak bardzo definiują one nasze życie i egzystencję prywatną i zawodową.
    W tej drugiej chyba najbardziej uderzające jest to, co dla jednych będzie miała ładunek pozytywny dla innych będzie doświadczeniem negatywnym.
    Pozdrawiam
    Ola
    • Maciej Kozubik
      10 luty 2015 o 20:12 |
      W swojej praktyce coachingowej zauważyłem, że bez świadomości swoich wartości, zbieżności celów z wartościami osiągnięcie szczęścia (osobistego sukcesu) należy do rzadkości. Dlatego wartości mają wspierać cele, w innym wypadku sami będziemy sabotować swoje działania. Ten tekst ma pomóc coachom w podniesieniu swoich kompetencji w pracy z wartościami. Mam też nadzieję, że przyda się osobom poszukującym swoich wartości. Dziękuję Ci Olu za wartościowy komentarz.